Khi gặp một điều chưa như ý, phần lớn chúng ta làm theo phản xạ: tìm ra cái sai và cố gắng loại bỏ nó. Cách làm ấy rất tự nhiên, nhưng nhiều khi khiến ta mệt mà mọi việc vẫn chưa sáng hơn. Bài viết này kể câu chuyện về một căn phòng tối, để cùng bạn khám phá nguyên lý Ánh sáng: thay vì đuổi bóng tối, hãy thắp lên một ngọn đèn.
Trong bài này
- Căn phòng tối và hai cách làm sáng
- Vì sao thắp đèn là cách khôn ngoan hơn?
- Bóng tối trong đời người là gì?
- Từ “sửa cái sai” sang “nuôi cái đúng”
- Một lần tôi chọn thắp đèn
- Thực hành hôm nay
- Câu hỏi thường gặp
- Đọc cùng
Căn phòng tối và hai cách làm sáng
Hãy cầm bút vẽ một hình chữ nhật và tô kín bên trong. Đó là một căn phòng đang chìm trong bóng tối. Giờ hãy tự hỏi: làm sao để căn phòng này sáng lên?
Sáng và tối là một cặp đối nghịch: nếu sáng thì không tối, nếu tối thì không sáng. Vì vậy, muốn căn phòng sáng lên, ta chỉ có hai con đường:
- Cách 1: Lấy bóng tối ra. Tìm cách xúc, quét, đẩy bóng tối ra khỏi căn phòng.
- Cách 2: Đưa ánh sáng vào. Thắp lên một ngọn đèn ở giữa phòng.
Cách thứ nhất nghe có vẻ hợp lý, nhưng thử làm sẽ thấy rất khó. Bóng tối không có hình dạng để nắm lấy, lấy mãi không hết, và kể cả khi tin rằng mình đã lấy hết, căn phòng cũng chưa chắc đã sáng.
Cách thứ hai thì khác hẳn. Một căn phòng đã tối hàng nghìn năm, chỉ cần một que diêm được quẹt lên, bóng tối lập tức lùi lại. Ánh sáng xuất hiện ở đâu, nơi đó sáng ngay. Đó là điều chắc chắn, không cần chờ đợi.
Bóng tối không cần bị đuổi đi. Chỉ cần ánh sáng xuất hiện, bóng tối tự lui.
Vì sao thắp đèn là cách khôn ngoan hơn?
Đặt hai cách cạnh nhau, ta thấy ba điều khác biệt:
- Về công sức: lấy bóng tối ra tốn rất nhiều sức mà kết quả bất định. Thắp đèn chỉ cần một hành động đúng.
- Về sự chắc chắn: lấy hết bóng tối chưa đảm bảo phòng sáng. Có ánh sáng thì chắc chắn sáng.
- Về tốc độ: ánh sáng làm sáng ngay lập tức, dù bóng tối đã ở đó bao lâu.
Có một điều cần nhớ thêm: bóng tối không bị tiêu diệt, nó chỉ bị ánh sáng che đi. Khi ngọn đèn yếu dần, bóng tối lại tràn về. Vì vậy, việc quan trọng không chỉ là thắp đèn, mà là giữ cho đèn luôn cháy.
Bóng tối trong đời người là gì?
Trong đời sống, “bóng tối” là những vấn nạn ta gặp mỗi ngày: một thói quen chưa tốt, một mối quan hệ đang căng, một nỗi lo về tiền bạc, một cơ thể mệt mỏi. Phần đông chúng ta dành cả đời để “lấy bóng tối ra”: cố bỏ thói quen xấu, cố tránh xung đột, cố cắt giảm, cố chống lại.
Những nỗ lực ấy đáng trân trọng. Nhưng nếu chỉ dừng ở việc loại bỏ, ta dễ rơi vào vòng lặp: xử lý xong chuyện này, chuyện khác lại đến. Ánh sáng trong đời người là những điều tốt đẹp ta chủ động nuôi dưỡng: hiểu biết, sự bình an, lòng tử tế, năng lực, sức khỏe. Khi những điều ấy lớn lên, nhiều vấn nạn tự nhỏ lại mà không cần chiến đấu.
Từ “sửa cái sai” sang “nuôi cái đúng”
Nguyên lý Ánh sáng mời ta đổi câu hỏi. Thay vì hỏi “mình cần bỏ điều gì?”, hãy hỏi “mình cần thắp lên điều gì?”. Một vài ví dụ gần gũi:
- Thay vì cố bỏ thói quen lướt điện thoại trước khi ngủ, hãy thắp thói quen đọc mười trang sách. Khi đã có điều mình mong chờ, chiếc điện thoại tự nhẹ đi.
- Thay vì la rầy con vì chưa ngoan, hãy thắp những lời ghi nhận mỗi khi con làm điều tốt. Điều được soi sáng sẽ lớn lên.
- Thay vì chỉ cắt giảm chi tiêu trong lo lắng, hãy thắp thêm một kỹ năng tạo ra giá trị. Sự đủ đầy đến từ cả hai phía.
- Thay vì tránh né người khó chịu, hãy thắp sự bình an trong mình. Khi lòng vững, lời nói của người khác ít làm ta chao đảo.
Một lần tôi chọn thắp đèn
Trong quá khứ, tôi đã từng thiếu tự tin về thể chất của mình. Mỗi khi nói đến việc luyện tập thể thao, tôi lại nhớ đến những ngày đi học: vào các tiết thể dục, tôi thở hổn hển hoặc mặt mày trở nên tái xanh chỉ sau vài phút vận động. Cho đến khi được Thầy Cô truyền dạy, tôi mới thấu hiểu sâu sắc tầm quan trọng của Thân. Một người, dù ước mơ lớn hay nhỏ, đều chỉ có thể đạt được thông qua Thân thể khỏe mạnh. Có người đã từng chia sẻ: Khi có sức khỏe, chúng ta được phép ước mơ mọi thứ: sắc đẹp, tiền bạc, danh vọng, chu du thế giới, gia đình hòa hợp… nhưng với một người đã mất đi sự khỏe mạnh, thì tất cả điều họ muốn có khi chỉ là có lại một sức khỏe tốt. Từ đó, tôi quyết định thắp sáng ngọn đèn Thể chất cho chính mình. Tôi tìm hiểu xem một người khỏe mạnh thì họ ăn gì, ngủ nghỉ ra sao, sinh hoạt thế nào, và đặc biệt, tôi cũng quan sát, học hỏi đời sống tinh thần và các mối quan hệ tốt đẹp của những người luôn duy trì được sự khỏe mạnh. Nhờ sự dẫn dắt của Thầy Cô, tôi cũng ngộ ra rằng: Thật ra, ai trong chúng ta cũng có cơ hội để khỏe, nếu chúng ta làm tốt bốn điều sau: giữ nội tâm cân bằng, vui vẻ; duy trì lối sống lành mạnh: làm việc kết hợp với nghỉ ngơi; dinh dưỡng đầy đủ; và vận động hợp lý. Vì vậy, mỗi khi nghĩ đến việc chăm sóc sức khỏe, tôi sẽ rà soát lại bốn điều này, và kaizen để đạt được kết quả tốt hơn. Nhờ đó, những bóng tối về sức khỏe như bệnh tật, cơ địa… đã không còn tác động đến tư duy, hành động của tôi nữa.
Thực hành hôm nay
- Viết ra một “bóng tối” bạn đang cố đuổi đi lâu nay.
- Hỏi mình: ngọn đèn nào, nếu được thắp lên, sẽ làm bóng tối này tự nhỏ lại?
- Chọn một hành động nhỏ để thắp ngọn đèn ấy ngay trong hôm nay, và một cách để giữ nó cháy mỗi ngày.
Câu hỏi soi chiếu: Hôm nay, mình sẽ thắp lên điều gì, thay vì chống lại điều gì?
Câu hỏi thường gặp
Nguyên lý Ánh sáng có phải là lờ đi vấn đề?
Không. Ta vẫn nhìn thẳng vào vấn đề, chỉ là chọn cách giải quyết khôn ngoan hơn: nuôi dưỡng điều tốt đủ mạnh để vấn đề tự lui, thay vì chỉ chống lại nó.
Có khi nào vẫn cần “lấy bóng tối ra”?
Có. Với những việc gây hại rõ ràng và cấp bách, ta cần dừng lại ngay. Nhưng sau khi dừng, hãy thắp lên một điều tốt thay vào chỗ trống, để bóng tối không có chỗ quay lại.
Vì sao đèn đã thắp mà bóng tối vẫn quay lại?
Vì bóng tối chỉ bị che đi, không biến mất. Khi ngọn đèn yếu, bóng tối tràn về. Hãy biến điều tốt thành thói quen hằng ngày để đèn luôn được tiếp dầu.
Đọc tiếp phần 2 ở đâu?
Phần 2 nói về bốn khía cạnh của đời người và bảy ngọn đèn của sự giàu toàn diện. Mời bạn đọc Nguyên lý Ánh sáng (P2).
Đọc cùng
- Nguyên lý Ánh sáng (P2): bốn khía cạnh của đời người và cách thắp sáng cả ngôi nhà.
- Nguyên lý Thuận dòng: sống nhẹ nhàng mà vẫn tới đích.
- The Garden of Light – Khu Vườn Ánh Sáng: tiểu thuyết về nghệ thuật vun một khu vườn chung.