Cuối mỗi ngày, ta thường đếm xem mình đã làm được bao nhiêu việc. Có một cách đếm khác nuôi lớn con người nhiều hơn: hôm nay mình đã học được gì, tâm đắc điều gì, ngộ ra điều gì. Bài viết này mở đầu loạt bài về nguyên lý kích hoạt não bộ, để mỗi ngày trôi qua đều để lại cho bạn một hạt giống trí tuệ.
Trong bài này
- Ba hạt ngọc của một ngày
- Vì sao ba điều này giúp kích hoạt não bộ?
- Ba hạt ngọc trong bốn khía cạnh của đời người
- Một lần tôi ngộ ra
- Thực hành hôm nay
- Câu hỏi thường gặp
- Đọc cùng
Ba hạt ngọc của một ngày
Hãy hình dung buổi tối, bạn ngồi xuống bên mâm cơm và mở lòng bàn tay ra. Trong tay có ba hạt ngọc nhỏ mà một ngày vừa trao cho bạn. Mỗi hạt có một tên gọi riêng.
Có ba khái niệm trọng điểm cần nắm để ứng dụng nguyên lý kích hoạt não:
- Bài học: là những gì mới, trước giờ chưa từng học, bây giờ mới học.
- Tâm đắc: là những điều hay, ứng dụng được cho bản thân, gia đình, tổ chức và xã hội.
- Ngộ ra: là những trăn trở, nghi vấn từ lâu, nay đã có lời giải.
Ba hạt ngọc này có mặt trong mọi ngày: trong một cuộc trò chuyện, một trang sách, một bữa cơm, một lần làm việc cùng người khác. Người biết dừng lại một nhịp để nhặt chúng lên sẽ thấy tay mình đầy dần theo năm tháng.
Cuộc đời ngắn dài không quan trọng, quan trọng là khi nào ngộ ra.
Vì sao ba điều này giúp kích hoạt não bộ?
Một hạt giống gieo xuống thì nảy một mầm. Gieo đều mỗi ngày thì thành cả một mùa vụ. Trí tuệ của con người cũng lớn lên như thửa ruộng được chăm đều tay.
- Bài học mở rộng cánh đồng. Mỗi điều mới là thêm một luống đất được xới tơi, sẵn sàng đón hạt.
- Tâm đắc đưa hạt xuống đất. Điều hay trở thành của mình khi được mang vào đời sống, vào gia đình và công việc.
- Ngộ ra là lúc hạt nảy mầm. Câu hỏi mang theo lâu ngày bỗng có lời giải, và lòng nhẹ hẳn.
Khi một người cần mẫn thực hành bài học, tâm đắc, ngộ ra thì qua thời gian, não sẽ được kích hoạt. Họ có được sức phán đoán: tự nhiên biết nên nói, tự nhiên biết nên làm điều gì cho phù hợp hoàn cảnh. Lời nói và việc làm đến nhẹ nhàng, như người đầu bếp lâu năm nêm nồi canh, nếm một lần là biết cần thêm gì.
Đây cũng là cách ngọn đèn trí tuệ được thắp lên, ngọn đèn sinh ra mọi ngọn đèn khác trong ngôi nhà đời người. (Đọc thêm Nguyên lý Ánh sáng (P3): ngôi nhà bảy ngọn đèn.)
Ba hạt ngọc trong bốn khía cạnh của đời người
Ba hạt ngọc có thể đến từ bất kỳ góc nào của ngôi nhà đời sống. Một vài ví dụ gần gũi:
- Nội tâm: bạn đọc được rằng mỗi lựa chọn bên trong là một hạt giống (bài học). Tối ấy, bạn chọn một lời dịu dàng và thấy cả nhà nhẹ đi (tâm đắc). Một băn khoăn lâu nay về cảm xúc của mình bỗng sáng tỏ (ngộ ra).
- Sức khỏe: bạn biết thêm về nếp ăn chậm, nhai kỹ (bài học). Bạn rủ cả nhà dùng bữa tối thong thả hơn (tâm đắc). Bạn hiểu vì sao mình thấy khoan khoái khi sống theo nhịp điệu (ngộ ra).
- Mối quan hệ: bạn để ý cách một người bạn lắng nghe trọn vẹn (bài học). Bạn mang cách ấy về khi trò chuyện với con (tâm đắc). Bạn hiểu ra người mình thương mong được nghe nhiều hơn được khuyên (ngộ ra).
- Tài chính: bạn quan sát cách một người kinh doanh tử tế tạo ra giá trị (bài học). Bạn áp dụng vào công việc của mình (tâm đắc). Bạn thấm rằng tiền là dòng chảy của giá trị ta tạo ra cho đời (ngộ ra).
Mỗi bài học mới cũng là một lần lớp kén thiếu hiểu biết mỏng thêm một chút, để đôi cánh có chỗ mở ra. (Đọc thêm Hạn chế tự nhận thức: sáu lớp kén và cách mở thành đôi cánh.)
Một lần tôi ngộ ra
Tôi là một người mẹ, và tôi mong muốn con mình trưởng thành. Cho nên, trước đây, tôi thường xuyên trăn trở về việc làm thế nào để đồng hành cùng các con. Tôi đọc sách, tìm tài liệu, trò chuyện với nhiều người… về chủ đề này. Ban đầu, tôi nghĩ rằng mình phải “dạy con” rất nhiều thứ: rằng con được làm gì, không được làm gì; con cần đi, đứng, nằm, ngồi ra sao; con phải học hành như thế nào; con hành xử như thế nào với các mối quan hệ xung quanh mình… Rồi tôi nhận thấy có quá nhiều thứ “phải dạy con”, và dường như việc đó không biết khi nào là hoàn thành. Cho đến khi tôi gặp được một người Thầy, tôi được nhận bài học rằng gia đình là ngôi trường đầu tiên của con trẻ, và Cha Mẹ là những người Thầy đầu tiên của các con. Cha Mẹ ăn uống, nói năng, sinh hoạt như thế nào, con trẻ có xu hướng “bắt chước” theo. Cha Mẹ sống hiếu thuận, có những mối quan hệ xã hội chất lượng; con trẻ cũng có xu hướng biết giữ lễ trong các mối quan hệ… Cho nên, tôi ngộ ra rằng: con trẻ trưởng thành không hẳn là do Cha Mẹ dành thật nhiều thời gian để dạy dỗ; mà bản thân sự trưởng thành của người làm Cha làm Mẹ đã là nền tảng cho sự trưởng thành của trẻ. Và có một câu tôi được nghe và rất tâm đắc: Thời điểm tốt nhất để giáo dục trẻ là hai mươi năm trước khi trẻ ra đời, thời điểm tốt thứ hai là ngay bây giờ. Vì vậy, thay vì trăn trở dạy sao cho con trưởng thành, tôi quay về tập trung bồi dưỡng chính bản thân mình. Và từ đó, quá trình đồng hành với con cũng tự nhiên trở nên đơn giản, nhẹ nhàng hơn.
Thực hành hôm nay
- Đặt một cuốn sổ nhỏ ở nơi bạn hay ngồi buổi tối: cạnh giường, bàn làm việc hay góc bếp.
- Tối nay viết ba dòng: Bài học hôm nay là gì, tâm đắc điều gì, ngộ ra điều gì. Mỗi dòng một câu. Dòng nào chưa có, cứ để trống, hạt có thể nảy mầm vào ngày mai.
- Cuối tuần, đọc lại bảy trang sổ và chọn một tâm đắc để thực hành tiếp trong tuần sau.
Câu hỏi soi chiếu: Hôm nay, một ngày đã trao cho mình những hạt ngọc nào?
Câu hỏi thường gặp
Kích hoạt não bộ theo nguyên lý này có cần đọc thật nhiều sách?
Sách là một nguồn rất quý. Ba hạt ngọc còn có mặt trong trò chuyện, công việc và bữa cơm gia đình. Điều cốt lõi là thói quen dừng lại để nhặt chúng lên mỗi ngày.
Bài học và tâm đắc khác nhau thế nào?
Bài học là điều mới mình vừa biết. Tâm đắc là điều hay mình thấy ứng dụng được cho bản thân, gia đình, tổ chức và xã hội. Một điều có thể vừa là bài học, vừa là tâm đắc.
Có những ngày chưa ngộ ra điều gì thì sao?
Ngộ ra cần thời gian, như hạt cần đủ ngày mới nảy mầm. Bạn cứ đều đặn ghi bài học và tâm đắc, những trăn trở sẽ lần lượt có lời giải.
Nguyên lý Kích hoạt não liên quan gì đến Nhân – Duyên – Quả?
Mỗi bài học, tâm đắc, ngộ ra được ghi nhận là một Nhân gieo vào trí tuệ. Cuốn sổ, phút dừng lại mỗi tối và những người cùng học là Duyên. Sức phán đoán tự nhiên, biết nói và làm phù hợp hoàn cảnh, là Quả.
Đọc cùng
- Nguyên lý Kích hoạt não (P2): ba bậc khôn ngoan: phần tiếp theo, học từ đâu để ngộ ra sớm hơn.
- Nguyên lý Chuyển hóa: trưởng thành từ bên trong: trưởng thành từ bên trong, như quả trứng nứt từ bên trong thì thành sinh mệnh.
- Truyện số 3: Bát canh hơi mặn: câu chuyện bên mâm cơm về một bài học nhỏ, đọc cùng con.
- Transformed by Love – Tập 1: Thắp sáng những ngọn đèn bên trong: Elmor cùng Mẹ thắp bảy ngọn đèn, bắt đầu từ ngọn đèn trí tuệ.