Tánh: 16 tánh người và sự dao động âm dương

Bài 4/15 · Chuỗi bài Trở về sự chân thật

Có ngày ta hào phóng, có ngày ta tính toán. Có lúc ta tin người trọn vẹn, có lúc lại hoài nghi. Bài này mở đầu bốn bài về lớp Tánh trong cấu trúc con người, giới thiệu 16 tánh người và sự dao động âm dương của chúng. Đây là nền tảng để ba bài sau đi vào cách quản trị tánh, cách bao dung và cách buông sĩ thân.

Trong bài này

1. 16 tánh người là gì?
2. Vì sao tánh người dao động?
3. Hai chiều dao động của các tánh
4. Tham và tưởng: trọng điểm của tánh người
5. Cái tôi của mỗi người
6. Lần tôi nhận ra tánh mình đang dao động
7. Thực hành hôm nay
8. Câu hỏi thường gặp
9. Chuỗi bài Trở về sự chân thật
10. Đọc cùng

16 tánh người là gì?

Trong cấu trúc con người, bao bọc ý nghe – thấy – nói – biết chân thật là lớp 16 tánh người:

• Thọ (nhận vào), tưởng (tưởng ở quá khứ là tưởng nhớ, ở hiện tại là tưởng tượng, ở tương lai là liệu định), hành (truy xuất ra), thức (nhận thức, hiểu biết).
• Tài (tài năng hay tiền tài), sắc (sắc thân hay sắc tướng), danh (danh tiếng), thực (ăn, uống), thùy (ngủ, nghỉ).
• Tham (ham muốn), sân (giận dữ), si (mê muội), mạn (ngạo mạn), nghi (hoài nghi), ác (tàn ác), kiến (cố chấp).

Tánh người luôn dao động giữa âm và dương. Hiểu dao động ấy là bước đầu để làm chủ chính mình.

Vì sao tánh người dao động?

16 tánh người được bao bọc bởi điện từ âm dương, là điện từ có dao động. Khi vẽ đồ hình cấu trúc con người, ta biểu hiện lớp này bằng hai đường lượn sóng màu xanh và màu đỏ đan vào nhau: màu xanh tượng trưng cho điện từ âm, màu đỏ tượng trưng cho điện từ dương.

Khác với lớp Tâm được bao bọc bởi điện từ quang, phát sáng và không dao động, lớp Tánh luôn chuyển động. Vì vậy cùng một con người, hôm nay và ngày mai có thể biểu hiện rất khác nhau. (Đọc thêm Tâm: lớp trong cùng của cấu trúc con người.)

Hai chiều dao động của các tánh

Bảy tánh tham, sân, si, mạn, nghi, ác, kiến dao động giữa hai chiều:

• Tánh tham: chiều âm là tham lam, chiều dương là hào phóng.
• Tánh sân: chiều âm là giận dữ, chiều dương là hài lòng.
• Tánh si: chiều âm là mê muội, chiều dương là sáng suốt.
• Tánh mạn: chiều âm là tự ti, chiều dương là tự cao.
• Tánh nghi: chiều âm là hoài nghi, chiều dương là tin cậy.
• Tánh ác: chiều âm là tàn ác, chiều dương là lương thiện.
• Tánh kiến: chiều âm là cố chấp, chiều dương là chấp nhận.

Trong cuộc sống, chiều dương chưa hẳn là tốt, và chiều âm không phải lúc nào cũng xấu. Bài tiếp theo, quản trị tánh người cho phù hợp, đi sâu vào điểm này.

Tham và tưởng: trọng điểm của tánh người

Tham và tưởng là trọng điểm của tánh người. Con người có tham và tưởng về tài, về sắc, về danh, về thực, về thùy. Chính tham và tưởng về tài, sắc, danh, thực, thùy quyết định cấp độ, mức độ của sân, si, mạn, nghi, ác, kiến; từ đó quyết định ta thọ cái gì, hành thế nào và thức ra sao.

Nói cách khác, khi muốn hiểu vì sao một người đang giận, đang hoài nghi hay đang cố chấp, ta nhìn về điều người ấy đang tham, đang tưởng: về tiền tài, về vẻ ngoài, về danh tiếng, về ăn uống hay về sự nghỉ ngơi.

Cái tôi của mỗi người

Sự phức hợp từ sự dao động của các tánh tạo nên cái tôi con người. Chính vì sự dao động của tánh người rất đa dạng, ta đơn giản để hiểu vì sao giữa người này với người khác, cái tôi rất khác nhau.

Hiểu 16 tánh người mở ra nhiều ứng dụng trong đời sống. Chuỗi bài đi tiếp qua ba trọng điểm:

• Quản trị tánh cho phù hợp: tánh âm chưa hẳn xấu, tánh dương chưa hẳn tốt.
• Bao dung cho người và cho mình: biểu hiện chiều âm đôi khi chỉ là sự dao động của tánh.
• Buông sĩ thân: ở đâu có đau khổ, ở đó có sĩ thân.

Người có phước báu (cách gọi chung công đức và phước đức) thì tánh người đơn giản dao động theo chiều hướng là cân bằng và hướng dương. Hai bài Ba khối đức và Bảo vệ phước báu nói rõ hơn.

Lần tôi nhận ra tánh mình đang dao động

Khi được nghe về 16 tánh người, tôi thấy khá thú vị khi dành thời gian quan sát lại những trải nghiệm của mình. Tôi nhớ về những lúc tôi có thể vài chục cây số để ăn một món ăn mình thích, nhưng cũng có nhiều lúc, dù thức ăn rất ngon, rất hạp khẩu vị, tôi cũng chẳng buồn dùng đến. Hóa ra, đó là những biểu hiện của tánh người. Nhờ có khái niệm, tôi đơn giản để gọi tên và nhận biết ơn. Thì ra, điều này đơn giản được lý giải là do tại mỗi thời điểm, tham tưởng của tôi là khác nhau. Khi đang có ham muốn về ăn uống, tôi tưởng ra nếu mình được ăn món đó thì tâm trạng sẽ rất phấn khởi, nên mới có thể đi một đoạn đường rất xa để ăn một bữa ăn 20 phút. Ngược lại, khi tham tưởng của tôi không hướng về thực, như lúc tôi đang ráo riết chuẩn bị cho một kì thi, thì việc ăn gì vào lúc đó không trở thành một mối quan tâm cần xét đến. Hiểu được những điều này, tôi quan sát được chính mình hơn, gọi tên được những mong muốn của mình một cách rõ ràng, từ đó, việc cân nhắc ra quyết định cũng trở nên đơn giản hơn.

Thực hành hôm nay

1. Viết 16 tánh người ra giấy, đánh dấu ba tánh bạn thấy rõ nhất nơi mình.
2. Trong ngày, ghi lại một lần tánh của bạn dao động về chiều âm và một lần về chiều dương, chỉ ghi nhận, không phán xét.
3. Với mỗi lần ấy, hỏi: lúc đó tôi đang tham, đang tưởng về điều gì trong tài, sắc, danh, thực, thùy?

Câu hỏi soi chiếu: Hôm nay, tham và tưởng nào đang dẫn dắt các tánh của tôi?

Câu hỏi thường gặp

16 tánh người gồm những tánh nào?

Thọ, tưởng, hành, thức, tài, sắc, danh, thực, thùy, tham, sân, si, mạn, nghi, ác, kiến.

Vì sao tánh người dao động?

Vì lớp 16 tánh người được bao bọc bởi điện từ âm dương, là điện từ có dao động.

Vì sao mỗi người có cái tôi khác nhau?

Cái tôi là sự phức hợp từ sự dao động của các tánh. Sự dao động ở mỗi người rất đa dạng, nên cái tôi của mỗi người rất khác nhau.

16 tánh người liên quan thế nào đến Nhân – Duyên – Quả?

Thông điệp ta nghe, thấy, nói, biết đi qua lớp tánh sẽ nhiễm điện từ âm dương, tạo nên hạt mầm âm, dương hay cân bằng trong khu vườn tiềm thức. Hiểu tánh là hiểu cách hạt nhân được gieo.

Chuỗi bài Trở về sự chân thật

1. Bài 1: Sự chân thật: điều không đổi qua không gian và thời gian
2. Bài 2: Ý nghe, ý thấy chân thật: con đường trở về
3. Bài 3: Tâm: lớp trong cùng của cấu trúc con người
4. Bài 4: Tánh: 16 tánh người và sự dao động âm dương (bạn đang đọc)
5. Bài 5: Tánh âm chưa hẳn xấu, tánh dương chưa hẳn tốt
6. Bài 6: Hiểu tánh người để bao dung cho người và cho mình
7. Bài 7: Buông sĩ thân: ở đâu có đau khổ, ở đó có sĩ thân
8. Bài 8: Tình: cảm xúc và trân trọng – biết ơn
9. Bài 9: Thân: thân tứ đại
10. Bài 10: Vật chất và không gian
11. Bài 11: Thời gian là gì
12. Bài 12: Ba khối đức: công đức và phước đức
13. Bài 13: Bảo vệ phước báu
14. Bài 14: Khu vườn tiềm thức
15. Bài 15: Nguyên lý vận hành của tâm thức

Đọc cùng

• Nhân quả là gì?: cửa ngõ của loạt bài Nhân quả.
• Cội nguồn cuộc sống: góc nhìn khoa học về tính cách và chọn lựa.
• Truyện số 5: Đôi đũa lệch: câu chuyện bên mâm cơm về sự khác biệt giữa người với người.