Buông sĩ thân: ở đâu có đau khổ, ở đó có sĩ thân

Bài 7/15 · Chuỗi bài Trở về sự chân thật

Một chức danh, một vai trò, một lời khen có thể theo ta lâu đến mức ta tưởng đó chính là mình. Bài này trình bày trọng điểm nhận thức thứ ba khi hiểu 16 tánh người: sĩ thân. Tri thức nhân sinh chỉ ra rằng: ở đâu có đau khổ, ở đó có sĩ thân. Hiểu điều này, ta buông được những gì không phải là mình, và nhẹ nhàng chọn trở thành người mình muốn.

Trong bài này

1. Sĩ thân là gì?
2. Vì sao sĩ thân mang lại đau khổ?
3. Định thân: chọn trở thành người mình muốn
4. Buông sĩ thân trong bốn khía cạnh
5. Lần tôi buông một danh phận
6. Thực hành hôm nay
7. Câu hỏi thường gặp
8. Chuỗi bài Trở về sự chân thật
9. Đọc cùng

Sĩ thân là gì?

Sĩ thân là gán ghép chức vụ, địa vị, danh phận hay một điều gì đó vào mình, rồi nhầm tưởng mình là người đó và hằng sống với nó.

Ở đâu có đau khổ, ở đó có sĩ thân.

Vì sao sĩ thân mang lại đau khổ?

Sự chân thật là những gì không thay đổi qua không gian và thời gian. Con người gặp đau khổ vì bám trụ vào những gì không chân thật; khi những điều đó thay đổi qua thời gian, con người bị dính mắc. Chức vụ, địa vị, danh phận đều thay đổi. Khi ta tưởng mình là chúng, mỗi lần chúng đổi thay, lòng ta chao đảo theo. (Đọc thêm Sự chân thật.)

Sĩ thân gắn với tánh danh, tham và tưởng về danh. Khi tham tưởng về danh lớn, các tánh sân, mạn, kiến dễ dao động mạnh: ta giận khi chưa được đối xử đúng “vị trí”, tự cao với người dưới, cố chấp giữ hình ảnh của mình. Ví dụ:

• Một người quen được gọi là “sếp” ở công ty, về nhà vẫn mang vai sếp với người thân.
• Một người từng giữ vị trí quan trọng, khi vị trí ấy đổi thay, thấy mình mất đi giá trị.
• Một người luôn được khen giỏi, ngại thử điều mới vì sợ không còn là “người giỏi”.

Định thân: chọn trở thành người mình muốn

Đối lập với sĩ thân là định thân: trạng thái nhận thức nội tâm bản thân là ai, với sự tập trung toàn bộ nguồn lực để trở thành người đó. Sĩ thân khoác lên mình điều có sẵn từ bên ngoài. Định thân bắt đầu từ bên trong: biết mình sẽ trở thành ai và dồn nguồn lực để trở thành người ấy. (Đọc thêm Hạn chế tự nhận thức về tầm nhìn tương lai.)

Tri thức nhân sinh có một công thức giúp ta trở nên khiêm tốn, buông được sĩ thân:

• Quay trở về không là ai
• Ghi nhận – biết ơn và thừa nhận vai trò của người xung quanh
• Nhận thức thành tựu do người

Người khiêm tốn có cảm nhận nội tâm rằng thành tựu của bản thân là do người khác mang lại. Đó là trạng thái đối lập với sĩ thân.

Buông sĩ thân trong bốn khía cạnh

• Nội tâm: khi thấy lòng khó chịu, hỏi: mình đang gán ghép danh phận nào vào mình?
• Sức khỏe: chăm sóc thân như phương tiện phụng sự, thay vì như một hình ảnh để giữ.
• Mối quan hệ: ở nhà là thành viên của gia đình, lắng nghe và cùng làm việc nhà như mọi người.
• Tài chính: người làm lớn và người làm tốt đều tùy bối cảnh, vai trò; ta có thể là người làm lớn ở việc này và người làm tốt ở việc khác.

Lần tôi buông một danh phận

Khi mới bắt đầu vai trò quản lý, tôi thường xuyên khóc. Tôi phải giải quyết những vấn đề mà nhân sự thông thường không phải đối diện, lúc đó tôi nghĩ nếu tôi nói ra, lòng người dưới sẽ không an; vậy là tôi cứ ôm lấy một mình, không chia sẻ với ai, và càng ngày càng thấy nặng. Khi tôi lập gia đình, những thứ tương tự lại diễn ra. Những trăn trở, gút mắc trong hôn nhân, tôi nghĩ nó là chuyện cá nhân, không muốn nói ra; nhưng với người bạn đời của mình, tôi cũng chưa chọn được cách trao đổi cho thẳng thắn, phù hợp. Nhiều lúc, tôi không thấy mình kết nối được với mọi người xung quanh, dù là người thân trong gia đình. Đến khi học tập phát triển bản thân, tôi nhận ra không phải mình tôi như vậy, mà chính xác hơn, là rất nhiều người đang sống với trạng thái đó. Sau này, thầy cô cho khái niệm nên tôi lại gọi tên được rõ hơn, đó chính là biểu hiện của sĩ thân. “Ở đâu có đau khổ, ở đó có sĩ thân” – tôi nhớ như in lời thầy cô chia sẻ. Rất nhiều người cùng học với tôi đã khóc, vì suốt bao năm học chưa từng khóc được, vì ai đó đã dạy họ: là đàn ông con trai thì không được khóc. Một nhận thức chưa phù hợp đã vô tình lấy đi ở họ một cách thể hiện cảm xúc rất con người. Quan sát lại bối cảnh bản thân, tôi nhận ra mình cũng “dính sĩ thân”. Vì tôi luôn thấy mình là quản lý, cần vững vàng cho người bên dưới được an; mà quên mất họ cũng là anh chị em đang đồng hành cùng mình, không chỉ cùng hưởng thành quả, mà còn có thể chia sẻ với nhau lúc khó khăn. Trong gia đình cũng vậy, không có việc gì là của riêng người đàn ông hay người phụ nữ, đã là gia đình, ta có thể trao đổi, cùng nhau tìm giải pháp cho những vấn đề. Khi nhận thức thay đổi, tôi thấy bản thân có thể sống linh hoạt hơn, cởi mở hơn. Là mẹ, tôi vẫn có thể chia sẻ với con những điều tôi đang cần được giúp đỡ; là vợ, tôi vẫn có thể nói với chồng những việc tôi mong muốn chồng mình gánh vác chung; là quản lý, tôi vẫn cho phép mình chia sẻ với anh chị em về những khó khăn của tổ chức để mọi người chung tay góp sức. Từ đó, tôi thấy mình sống nhẹ nhàng hơn, và mối quan hệ với mọi người cũng gắn kết hơn, vì buông sĩ thân cũng là một trong những điều giúp cân bằng phò suy – phò thịnh trong mối quan hệ, giúp xây dựng sự đồng hành thực sự.

Thực hành hôm nay

1. Viết ra ba chức vụ, danh phận hay lời khen bạn đang gắn với mình.
2. Với mỗi điều, hỏi: nếu điều này thay đổi, tôi vẫn là ai?
3. Viết một câu định thân: “Tôi đang trở thành…” và một việc bạn dồn nguồn lực cho điều đó hôm nay.

Câu hỏi soi chiếu: Danh phận nào tôi sẵn sàng buông để nhẹ lòng hơn?

Câu hỏi thường gặp

Sĩ thân là gì?

Là gán ghép chức vụ, địa vị, danh phận hay một điều gì đó vào mình, rồi nhầm tưởng mình là người đó và hằng sống với nó.

Vì sao ở đâu có đau khổ, ở đó có sĩ thân?

Vì sĩ thân là bám trụ vào những điều không chân thật, thay đổi theo không gian và thời gian. Khi chúng thay đổi, người sĩ thân bị dính mắc.

Định thân khác sĩ thân thế nào?

Sĩ thân khoác danh phận có sẵn lên mình. Định thân là biết mình sẽ trở thành ai và tập trung toàn bộ nguồn lực để trở thành người đó.

Buông sĩ thân liên quan thế nào đến Nhân – Duyên – Quả?

Buông sĩ thân là quay về sự chân thật, gieo hạt nhân khiêm tốn. Người “không là ai” thu phục được nhân tâm, đó là duyên lành; thành tựu do người mang lại là quả.

Chuỗi bài Trở về sự chân thật

1. Bài 1: Sự chân thật: điều không đổi qua không gian và thời gian
2. Bài 2: Ý nghe, ý thấy chân thật: con đường trở về
3. Bài 3: Tâm: lớp trong cùng của cấu trúc con người
4. Bài 4: Tánh: 16 tánh người và sự dao động âm dương
5. Bài 5: Tánh âm chưa hẳn xấu, tánh dương chưa hẳn tốt
6. Bài 6: Hiểu tánh người để bao dung cho người và cho mình
7. Bài 7: Buông sĩ thân: ở đâu có đau khổ, ở đó có sĩ thân (bạn đang đọc)
8. Bài 8: Tình: cảm xúc và trân trọng – biết ơn
9. Bài 9: Thân: thân tứ đại
10. Bài 10: Vật chất và không gian
11. Bài 11: Thời gian là gì
12. Bài 12: Ba khối đức: công đức và phước đức
13. Bài 13: Bảo vệ phước báu
14. Bài 14: Khu vườn tiềm thức
15. Bài 15: Nguyên lý vận hành của tâm thức

Đọc cùng

• Nhân quả là gì?: cửa ngõ của loạt bài Nhân quả.
• Nguyên lý Chuyển hóa: trưởng thành từ bên trong.
• Truyện số 1: Miếng cá cuối mâm: câu chuyện bên mâm cơm về niềm vui nhường người.