Tâm: lớp trong cùng của cấu trúc con người và trạng thái tánh không

Bài 3/15 · Chuỗi bài Trở về sự chân thật

Vì sao cùng một lời nói, có lúc ta đón nhận nhẹ nhàng, có lúc lòng nổi sóng? Cấu trúc con người trả lời bằng một đồ hình bốn lớp: tâm, tánh, tình, thân. Bài 3 của chuỗi vẽ đồ hình ấy và đi vào lớp trong cùng, lớp Tâm, nơi có trạng thái tánh không và sự an vui của nội tâm. Các bài tiếp theo lần lượt đi qua Tánh, Tình và Thân.

Trong bài này

1. Đồ hình cấu trúc con người
2. Lớp Tâm: sự chân thật nơi chính mình
3. Chiếc bè và trạng thái tánh không
4. Làm chủ nội tâm bắt đầu từ Tâm
5. Lần đầu tôi vẽ đồ hình con người
6. Thực hành hôm nay
7. Câu hỏi thường gặp
8. Chuỗi bài Trở về sự chân thật
9. Đọc cùng

Đồ hình cấu trúc con người

Cấu trúc con người là một trong ba hệ quy chiếu của tri thức nhân sinh, cùng với Công thức cội nguồn cuộc sống và Tam giác hiện thực. Bạn hãy vẽ theo từng lớp, từ trong ra ngoài:

1. Tâm: vòng tròn vàng ở giữa, chữ Ý cùng Nghe – Thấy – Nói – Biết, bao bọc bởi điện từ quang phát sáng, không dao động.
2. Tánh: lớp 16 tánh người, bao bọc bởi điện từ âm dương, vẽ bằng hai đường lượn sóng xanh và đỏ đan vào nhau.
3. Tình: lớp 8 muôn 4 ngàn bong bóng ảo giác, tức 84.000 cảm xúc của con người.
4. Thân: lớp thân tứ đại, hợp thành bởi đất, nước, khí, lửa, bên ngoài là một lớp điện từ âm dương.

Mỗi góc nhìn gọi tên bốn lớp theo cách riêng, nhưng đều tương đồng: dân gian gọi là Tâm, Tánh, Tình, Thân; khoa học gọi là sự chân thật, tính cách, cảm xúc, cơ thể người; Nhà Phật gọi là Phật tánh (Chân tánh, Chân như), 16 tánh người, 84.000 bong bóng ảo giác, thân tứ đại. Nội tâm gồm ba lớp tâm, tánh, tình.

Bên trong cùng của mỗi người luôn là sự chân thật, sáng và yên.

Lớp Tâm: sự chân thật nơi chính mình

Lớp trong cùng là tâm: ý nghe, ý thấy, ý nói, ý biết chân thật, điều không đổi qua không gian và thời gian. Lớp này được bao bọc bởi điện từ quang, ánh sáng không dao động, nên khi ta trở về đây, lòng sáng và yên. (Đọc thêm Ý nghe, ý thấy chân thật.)

Trạng thái của lớp Tâm là an vui. An vui là trạng thái nhận thức nội tâm xuất phát từ sự chân thật nơi chính mình, từ nghe – thấy – nói – biết mà không dính mắc vào lớp tánh và lớp tình. Đó là trạng thái biết đang nghe, biết đang thấy, biết đang nói, biết đang biết. Người đạt tâm thái an vui thấu triệt ba câu hỏi quan trọng đời người:

• Ai là người quan trọng nhất? Người đối diện.
• Việc gì là quan trọng nhất? Quan tâm người đối diện.
• Thời điểm nào là quan trọng nhất? Ngay bây giờ.

Chiếc bè và trạng thái tánh không

Khi một thông điệp đến, lớp tâm luôn tiếp nhận trước, sau đó lớp tánh mới phân tích – phân biệt, lớp tình mới đối đãi. Hãy ví ý nghe, ý thấy như một chiếc bè: khi thông điệp xuất hiện, chiếc bè rời bờ bên này là sự chân thật, đi sang bờ bên kia là lúc tánh và tình nhảy vào. Từ lúc ý nghe, ý thấy khởi lên đến lúc tánh, tình nhảy vào có một độ trễ, gọi là tánh không của nội tâm.

Thông thường tánh và tình nhảy vào rất nhanh, nên ta chưa kịp cảm nhận sự an vui. Các bậc tu hành tập luyện chính là để khởi tạo trạng thái tánh không, nhận về sự an vui – thanh tịnh nội tâm. Khi ta đón nhận thông điệp bằng sự chân thật nơi chính mình, không dính mắc vào lớp tánh, lớp tình, trạng thái tánh không được khởi tạo. Đây là trí tuệ tầng bậc 3, người có khả năng khiến nhân quả được ngừng lại, từ đó thay nhân đổi quả.

Làm chủ nội tâm bắt đầu từ Tâm

Làm chủ nội tâm là chủ động lựa chọn và chịu trách nhiệm với lựa chọn bên trong nội tâm để làm chủ hoàn cảnh bên ngoài. Cao nhân chỉ điểm: dùng tâm an vui để đón nhận, dùng tánh bao dung để phân tích – phân biệt, dùng tình trân trọng – biết ơn để đối đãi. Bước đầu tiên luôn là tâm an vui.

• Nội tâm: một kế hoạch thay đổi phút chót, ta đón nhận bằng tâm an vui trước khi tìm cách mới.
• Sức khỏe: khi thân cần nghỉ ngơi, ta biết mình đang cảm thấy và đón nhận nhẹ nhàng.
• Mối quan hệ: khi người thân nói, ta biết mình đang nghe, lắng nghe trọn câu rồi mới đáp.
• Tài chính: khi nhận một góp ý của khách hàng, ta đón nhận trong an vui, rồi mới phân tích cách làm tốt hơn.

Lần đầu tôi vẽ đồ hình con người

Lần đầu được nghe về Cấu trúc con người, tôi thấy khá lạ lẫm, vì tri thức này thuộc về cái không biết – không biết của tôi. Tôi nhớ mãi câu nói đùa của một người bạn, rằng máy móc nào sản xuất ra cũng đi kèm hướng dẫn sử dụng, nhưng không phải ai dùng máy cũng đọc chúng để biết phát huy hết mọi công năng; và con người cũng vậy. Con người vẫn được xem như là một bộ máy đặc biệt tinh vi của tạo hóa, nhưng suốt bao năm làm người, không phải ai cũng thấu hiểu bản thân mình cấu trúc ra sao, sử dụng thế nào. Chính vì vậy, trong cuộc sống, qua bao chuyện xảy ra, người ta vẫn quay về những câu hỏi quen thuộc: tại sao mình lại thấy thế này hay thế khác về điều gì đó, hay không hiểu sao lúc đó bản thân lại hành xử như vậy, hay cảm xúc của tôi là ở đâu ra… Khi vẽ Cấu trúc con người lần đầu tiên, tôi bắt đầu nhận biết hơn về chính mình. Tôi nhớ, trong lúc vẽ, tôi không ngừng ồ, à vì ngạc nhiên, thì ra con người mình chính là như vậy. Và một khi đã gọi tên được, đã tường tận được, ta sẽ đơn giản hơn để “làm việc” với chính mình. Khi một sự việc tới, ta biết mình đang cảm xúc bởi lớp tình, hay đang phân tích, phân biệt bằng tánh, hay chỉ đơn nhận là đón nhận bởi tâm, và ta bắt đầu lựa chọn được mình muốn dùng tâm, hay tánh, hay tình cho phù hợp với bối cảnh diễn ra. Đối với cá nhân, tôi cảm thấy vô cùng biết ơn khi nhận ra những điều này, vì từ đây, tôi đã bắt đầu học cách “thấy chính mình”.

Thực hành hôm nay

1. Vẽ đồ hình cấu trúc con người bốn lớp và đặt ở nơi bạn thấy mỗi ngày.
2. Khi một thông điệp đến, hít một hơi, biết mình đang nghe, đang thấy trước khi đáp.
3. Trong một cuộc trò chuyện, thực hành ba câu hỏi: người đối diện, quan tâm, ngay bây giờ.

Câu hỏi soi chiếu: Hôm nay, tôi đã đón nhận điều gì bằng tâm an vui?

Câu hỏi thường gặp

Cấu trúc con người gồm những gì?

Gồm bốn lớp từ trong ra ngoài: tâm (sự chân thật), tánh (16 tánh người), tình (84.000 bong bóng ảo giác, tức cảm xúc) và thân (thân tứ đại). Nội tâm gồm tâm, tánh, tình.

Tánh không của nội tâm là gì?

Là khoảng lặng giữa lúc ý nghe, ý thấy khởi lên và lúc tánh, tình nhảy vào phân tích, đối đãi. Trong khoảng lặng ấy, nội tâm an vui, thanh tịnh.

Làm chủ nội tâm có phải là kìm nén cảm xúc?

Làm chủ nội tâm là chủ động chọn cách đón nhận. Cảm xúc vẫn đến; ta chọn tâm an vui để đón nhận, tánh bao dung để hiểu, tình trân trọng – biết ơn để đáp lời.

Lớp Tâm liên quan thế nào đến Nhân – Duyên – Quả?

Mỗi lựa chọn bên trong là một hạt nhân. Đón nhận bằng tâm an vui, hạt mầm được gieo là hạt mầm cân bằng hướng dương, và quả trổ ra theo đúng chiều ấy.

Chuỗi bài Trở về sự chân thật

1. Bài 1: Sự chân thật: điều không đổi qua không gian và thời gian
2. Bài 2: Ý nghe, ý thấy chân thật: con đường trở về
3. Bài 3: Tâm: lớp trong cùng của cấu trúc con người (bạn đang đọc)
4. Bài 4: Tánh: 16 tánh người và sự dao động âm dương
5. Bài 5: Tánh âm chưa hẳn xấu, tánh dương chưa hẳn tốt
6. Bài 6: Hiểu tánh người để bao dung cho người và cho mình
7. Bài 7: Buông sĩ thân: ở đâu có đau khổ, ở đó có sĩ thân
8. Bài 8: Tình: cảm xúc và trân trọng – biết ơn
9. Bài 9: Thân: thân tứ đại
10. Bài 10: Vật chất và không gian
11. Bài 11: Thời gian là gì
12. Bài 12: Ba khối đức: công đức và phước đức
13. Bài 13: Bảo vệ phước báu
14. Bài 14: Khu vườn tiềm thức
15. Bài 15: Nguyên lý vận hành của tâm thức

Đọc cùng

• Nhân quả là gì?: cửa ngõ của loạt bài Nhân quả.
• Cội nguồn cuộc sống: góc nhìn khoa học về chuỗi tạo nên kết quả.
• Truyện số 3: Bát canh hơi mặn: câu chuyện bên mâm cơm về cách đón nhận con.